Twee huizen op Schoolstraat 6 in Warffum vóór en na 1900 : verslag van een een zoektocht.

Bron: https://www.zoekplaatjes.nl/2300/2308.html

Het huis op de foto
Rond het jaar 1898 koopt de gemeente Warffum het pand Schoolstraat 6 aan voor 7.550 gulden en laat dit statig pand afbreken en op de fundamenten een nieuwe woning voor de hoofdonderwijzer bouwen van de lagere school ernaast.  De gemeente was van mening dat hij naast de school moest wonen om school en jeugd beter in de gaten te kunnen houden. Daarvoor woonde de hoofdonderwijzer aan de Oosterstraat en had vanuit die plek geen zicht op of controle over de school. Misschien was het pand onderhoudsgevoelig geworden, we weten het niet. Zo op het oog ziet het pand er niet slecht uit. Let op de kozijnen die beneden in 8  en boven 6 vensters per raam hebben. Alleen aan de westkant zijn blinden aangebracht waarvan het linkergedeelte van de binden van het raam rechtsboven onderaan zelfs scharniert. Boven de voordeur, bestaande uit twee panelen, hangt voor het bovenlicht een lantaarn waarin een al dan niet brandende kaars gezet kan worden. De bel zit rechts van de deur en naast het raam rechtsonder is mogelijk een spion aangebracht om binnen te kunnen zien wie er aanbelt. De sierlijke dakgoot lijsten en dito steunen zijn breed en inspringend. De onderste lijst overdekt een stuk van de muurankers. Een houten en witgeschilderd lattenhek scheidt huis van school. Mogelijk zie je achter de twee jongens een houten plankendeur.
In elk geval is er een pad tussen huis en school. Achter Van Breukelen zit aan de brede paal een lange stang tot aan de muur van het huis. Je kunt dus naar de achtertuin van of het huis of de school.

Het echtpaar op de foto
Zoals duidelijk te zien is, staan de namen van hen met balpen midden onder neergeschreven. Het zijn Jan van Breukelen en zijn vrouw Marie Cornelissen met naast haar nog een hondje(?). De naam van Marie gaf me eerst nog wat hoofdbrekens omdat ik de uitgang van de naam ‘lingen’ had gedacht. Met hulp van een goede bekende, kwam ik erachter dat de letter die ik las als g een lange s was en dus staat er Cornelissen. De combinatie van beide achternamen maakte via internet al snel duidelijk dat het hier gaat om Johannes van Breukelen en Johanna Francisca Maria Cornelissen getrouwd in Leiden in 1889. Verder zoeken leverde me op dat hij leraar Frans is geweest op de Warffumer HBS van 1888-1894. Hij verdiende 100 gulden per lesuur per week. Ook gaf hij tijdelijk Franse les in Sappemeer. Misschien dat hij en zijn vrouw een deel van het huis waar ze voor staan, huurden.

Haagsche courant 20 november 1888
Maasbode 15 augustus 1894

De drie jongens voor de openbare lagere school
Ze staan voor de Openbare lagere school, Schoolstraat 4. Wie dat zijn is niet te achterhalen. Wat me opvalt aan ze is dat ze alle drie de handen in de broekzakken hebben gestopt, warm gekleed zijn en ‘dikke’ sokken en klompen dragen. Twee van hen hebben belangstelling voor de fotograaf en de buitenste jongen meer voor het echtpaar. Ze dragen geen doorsnee dorpskleding.

De fotograaf en het jaar van opname
Van de fotograaf B. Mulder vond ik in de Beeldbank Groningen een vijftigtal opnames. Negen van een groep, zeven portretten en de overige, meer dan dertig, opnames van de stad Groningen. Deze foto moet genomen zijn tussen 1886 en 1893, in die tijd woonde Mulder namelijk op het adres Boteringestraat ingang Poststraat. Opmerkelijk dus dat hij hiervoor naar Warffum reisde. Misschien met de trein die net reed in 1893? Berend Mulder werd geboren in 1854 in Groningen en overleed er in 1926. Vanaf 1880 was hij fotograaf en na 1910 alleen nog kunstschilder. Ook maakte Mulder opnames van paarden waarvan er in 1899 enkele zijn opgenomen in het Groningsch Paardenstamboek aflevering 2.

Nieuwsblad van het Noorden 16-10-1891

 

Idem 14-05-1893

De bewoners van het huis op de foto
Lang was dit de woning van de Warffumse huisarts Rembertus Westerhoff. Hij woonde er tot zijn dood in 1874 met zijn zus, want hij bleef vrijgezel. Westerhoff was van vele markten thuis en interesseerde zich sterk voor het Groninger landschap. Hij deed als eerste onderzoek naar de wierden samen met Gozewinus Acker Stratingh. Verder zat hij in de Tweede Kamer voor het district Appingedam. Meer over hem: https://nl.wikipedia.org/wiki/Rembertus_Westerhoff

Na de dood van Rembertus woonde de weduwe van de eerste notaris van Warffum, Neeltje Grietje de Waal,  er een tijdlang. Deze notaris Wijndelt Wijndelts overleed al op 41-jarige leeftijd in 1879. Wijndelts had Westerhoff’s testament vlak voor zijn dood nog opgemaakt op 2 maart 1874. De oudhedenverzameling van Rembertus wordt de start van het Museum voor Oudheden later het Groninger Museum. Blijkbaar werden zijn boeken niet aangeschaft door dit museum (zie de afbeelding na de bronnen).

Rembertus Westerhoff (1801-1874)
Algemeen handelsblad 03-04-1874.
Meloma is Molema (buurman en
hoofdonderwijzer).

Het huis dat daarna op dezelfde plek wordt gebouwd

1971

Er werd door de gemeente Warffum een aanbesteding uitgeschreven voor een nieuwe hoofdonderwijzerswoning op deze plek. Uiteindelijk werd dit gegund aan architect Nijhuis die de huidige woning naast de school in 1899 ontwierp.
https://nijhuisarchitect.nl/wp-content/uploads/2018/12/nijhuis.pdf

Bronnen  . boeken:
-De historie van Warffum, Breede en Rottumeroog 1989, p. 142
-Openbaar onderwijs in Warffum : reünie 1985, p. 20-21
-Warffum zo ’t is zo ’t was 2008, p. 326-327
-De wekker 1894
-Photographieën en dynastieën 2000, p. 136
. personen: Evert Jan Reker en Jan Toonstra.

Leeuwarder courant 22 oktober 1883